Dede Garkın’ın Hayatı ve Menkıbeleri

Dede Garkın, XIII. yüzyılın ilk yarısında Anadolu’ya gelerek büyük bir dini lider olarak adını duyurdu. Babailerin atası ve Vefaiye halifesi olan Garkın, özellikle göçebe Türkmen dervişlerine yakınlığıyla tanınır. Elvan Çelebi’nin Menâkıbu’l-Kudsiyye adlı eserinde yer alan bilgilere göre, Dede Garkın’ın Anadolu’ya gelişinin ardında Moğol istilası nedeniyle yaptığı göç yer alır.

Garkın Adı ve Anlamı

Dede Garkın’ın adı, bulunduğu Türkmen boyunun adından gelmektedir. Bunun dışında, Allah’ın rahmetinin onu "gark" etmesi sonucu adının böyle olduğu da iddia edilmiştir. Ancak halk arasında Garkın, aynı zamanda bir keramet sahibi olarak tanınır.

Dede Garkın ve Sultan Alâeddin Keykubat’ın İlişkisi

Dede Garkın, Sultan Alâeddin Keykubat’ın takdirini kazanarak ona çok yakın bir konumda bulunmuş, sultan ona on yedi köy vakfetmiştir. Ayrıca, Vefaiyye tarikatının Anadolu’daki yayılmasında önemli bir rol oynamıştır.

Garkınî Nisbesi ve Garkınî Tarikatı

Dede Garkın, özellikle Vefaiyye tarikatı ve Garkıniyye kolunun kurucusu olarak önemli bir yer tutar. Çelebi Sultan Mehmet dönemi silsilenamesinde de ismi geçmektedir. Garkınî tarikatı ve dedeleri, geleneksel siyadetnamelerde yer almaktadır.

Garkın’ın Türbesi ve Kerametleri

Dede Garkın’ın Mardin Dedeköy’deki türbesi, halk arasında büyük bir öneme sahiptir. Ayrıca, Karkın Mahallesi’ndeki türbe, yöre halkı tarafından sıkça ziyaret edilmektedir. Söylentilere göre, her cuma gecesi türbeden çıkan ışık köydeki çobanları etkiler.